Słownik górski
W słowniku znajduje się 26 wpisów.Wszystkie
| Wyrażenie | Definicja |
|---|---|
| Akia |
- metalowa łódka używana przez ratowników górskich do transportu na śniegu. |
| Alpinista |
- człowiek uprawiający alpinizm, czyli wspinaczkę górska uprawianą w Alpach. Termin ten określa osoby które zajmują się zaawansowaną wspinaczkę górską, prowadzoną poza wyznaczonymi szlakami turystycznymi. Ze względu na to, że Alpy obfitują w niemal każdy rodzaj formacji skalnych i lodowych, oraz na to, że większość technik wspinaczkowych została zapoczątkowana w Alpach, termin ten został w jęz. polskim zawłaszczony i dlatego w ten sposób określa się też osoby uprawiające określony typ wspinaczki w górach lodowcowych -> alpinizm. |
| Alpinizm |
- W sensie bardziej precyzyjnym alpinizm to każda wspinaczka górska uprawiana w Alpach. - Ze względu na to, że Alpy obfitują w niemal każdy rodzaj formacji skalnych i lodowych, oraz na to, że większość technik wspinaczkowych została zapoczątkowana w Alpach, termin ten został w jęz. polskim zawłaszczony dla wszystkich rodzajów wspinaczki górskiej, niezależnie od tego jak i gdzie się ją uprawia. Stąd wynika m.in. nazwa Polskiego Związku Alpinizmu, organizacji zrzeszającej większość klubów wysokogórskich w Polsce. |
| Annapurna |
Annapurna - 8091 m n.p.m., po obu stronach głębokiego przełomu rzeki Kali Gandaki w centralnym Nepalu, wypiętrzają się potężne masywy górskie, kulminację jednego z nich stanowi Dhaulagiri, w odległości 33 km od tego szczytu po wschodniej stronie Kali Gandaki wznosi się drugi olbrzym - Annapurna. Indyjska Służba Topograficzna nazwała Annapurnę Szczytem XXXIX. Położony na północny zachód od Kathmandu. Miejscowa nazwa jest połączeniem sanskryckich słów anna (pożywienie) i purna (wypełniona) i oznacza Wypełnioną Pożywieniem. Tak właśnie nazywa się boska macierz, jedno z wcieleń Durgi, towarzyszki Sziwy, czczonej za moc dostarczania pożywienia. (wersja 2 - nazwa jest połączeniem dwóch słów sanskryckich: anna - pożywienie, purna - napełniona i stanowi przydomek bogini Kali - Żywicielka.) Główny wierzchołek Annapurny otoczony jest ze wszystkich stron siedmiotysięcznymi szczytami, które go zasłaniają. Masyw Annapurny składa się z 6 dużych szczytów:
Był to pierwszy szczyt ośmiotysięczny zdobyty przez człowieka.
|
| Asekuracja |
- to zespół działań podejmowanych w celu zabezpieczenia podczas wspinaczki, których celem jest minimalizacja skutków ewentualnego odpadnięcia wspinacza od góry, ściany, skały, skałki, lub sztucznej ścianki. Wspinacz jest ubezpieczany przez asekurującego partnera za pośrednictwem liny alpinistycznej do której obaj są przywiązani za pośrednictwem specjalistycznej uprzęży wspinaczkowej. Lina przechodzi pomiędzy wspinającymi się poprzez punkty asekuracyjne. Tą samą nazwą często określa się także zespół narzędzi i przedmiotów, zamocowanych w skale lub używanych podczas wspinaczki i wykorzystywanych do asekuracji. Stosowanie asekuracji polega na wykorzystywaniu przelotów asekuracyjnych do zaczepienia liny podczas prowadzenia drogi, aby zminimalizować konsekwencje odpadnięcia, przy czym przeloty mogą być osadzane przez wspinającego się, czyli prowadzącego, lub może on wykorzystywać przeloty stałe, zamocowane w skale na stałe. Zaczepienie liny do przelotów polega zwykle na użyciu ekspressów, lub taśm z zaczepionymi karabinkami wspinaczkowymi, przez które przechodzi lina na końcu której przywiązany jest wspinacz. Asekurujący zwykle jest przymocowany dodatkowo do stanowiska asekuracyjnego gwarantującego w założeniu bezpieczeństwo zespołu wspinaczkowego w razie gdyby pozostałe punkty asekuracyjne okazały się niewystarczające. Podczas wspinaczki z tzw. górna asekuracją, używany jest jednie przelot na szczycie formacji na która się wspinamy, zaś lina przechodzi od asekurującego do wspinacza za pośrednictwem tego przelotu. W zależności od rodzaju uprawianej wspinaczki, podczas prowadzenia drogi wspinaczkowej wspinacz używa przelotów wyłącznie do asekuracji lub także jako dodatkowych chwytów wspinaczkowych ułatwiających pokonanie drogi: style wspinaczki. Wyróżnia się kilka rodzajów asekuracji w zależności od techniki jej używania, sytuacji w której jest stosowana itp.:
|
| Bouldering |
- inaczej Buldering, Baldering, (z ang. boulder - głaz) wspinaczka bez asekuracji na niewielkiej wysokości umożliwiającej bezpieczne zeskoczenie. Najczęściej bardzo trudne ale krótkie, kilku ruchowe drogi, ewentualnie dłuższe trawersy. Olbrzymie zasługi dla rozwoju boulderingu jako odrębnej formy wspinaczki położył John Gill w początkach drugiej połowy XX wieku. Jednym z najsławniejszych rejonów boulderowych jest Fontainebleau niedaleko Paryża we Francji. |
| Crashpad |
|
| Deniwelacja |
|
| Ekspozycja |
- w żargonie wspinaczkowym znaczna wysokość, także wystawa formacji górskiej jak komin, ściana skalna czy półka na szeroka i wolną przestrzeń. W tym sensie znaczna ekspozycja oznacza otwartość formacji. Nie jest to określenie tożsame z wysokością, która może być znaczna, jednak z powodów budowy formacji np. w kominie wspinacz moze nie mieć świadomości wysokości (zasłonięcie przez ściany komina, rumosz skalny itp.) a tym samym ekspozycja będzie niewielka. |
| Ekspres |
|
| Friend |
|
| Komin |
|
| Korona Świata |
- inaczej Wielka Korona Świata, Korona Ziemi, Korona Gór, czyli najwyższe szczyty wszystkich kontynentów:
Ze względu na niejasność, czy Elbrus zalicza się do Azji, czy Europy, wszyscy zdobywający Koronę Świata wspinają się również na tę górę. Na tej samej zasadzie do korony świata zalicza się Carstensz Pyramid, gdy Australia i Oceania są traktowane jako jeden kontynent. |
| Lawina |
- gwałtowna utrata stabilności i przemieszczanie się: spadanie, staczanie lub ześlizgiwanie się ze stoku górskiego mas śniegu, lodu, gleby, materiału skalnego, bądź ich mieszaniny. Lawina jest najgwałtowniejszą postacią ruchów masowych. Rodzaje lawin:
Przeciwdziałanie skutkom lawin Stosuje się dwie zasadnicze metody walki z lawinami: biologiczną i inżynierską. Metoda biologiczna opiera się na wykorzystaniu szaty roślinnej. Stoki porośnięte roślinnością są mniej lawiniaste, las stanowi naturalny hamulec dla lawin. Duże znaczenia ma obecność kosodrzewiny, znacznie ograniczającej ruchomość pokrywy śnieżnej. Skutecznym sposobem jest tworzenie bezleśnych klinów w górnej granicy lasu. Lawina, uderzając w ścianę lasu pod kątem, ma mniejszą siłę uderzenia, przez co oszczędza las a jednocześnie jest skutecznie zatrzymywana. Metoda inżynierska polega na budowie różnego rodzaju sztucznych konstrukcji stanowiących zaporę dla spadającej lawiny lub zmieniających jej kierunek. Są to: mury oporowe, izbice, ziemne wały i tarasy itp. Dla osłony szlaków komunikacyjnych stosuje się odpowiednie dachy i galerie ochronne. Są to działania kosztowne, wymagające skomplikowanych procesów technologicznych, i nie zawsze skuteczne. Czasami praktykowane jest sztuczne wywoływanie lawin przy pomocy materiałów wybuchowych - metoda kontrowersyjna i raczej mało skuteczna. Ratownictwo
|
| Niebezpieczeństwa wspinaczki |
to zespół zagrożeń życia lub zdrowia, którym podlega wspinacz czyli osoba uprawiająca wspinaczkę podczas wspinania ( a więc pojęcie to nie obejmuje np. niebezpieczeństw związanych z niewłaściwym treningiem siłowym przygotowującym do wspinania itp.). Niebezpieczeństwa wspinaczki dzielimy na dwie podstawowe kategorie:
Klasyfikacja niebezpieczeństw ma znaczenie praktyczne podczas przygotowywania się do przejścia drogi, podczas wyceny trudności drogi wspinaczkowej, podczas analizy przyczyn wypadku i ewentualnej oceny stopnia winy uczestników wypadku w związku z jego konsekwencjami itp. Różne czynniki związane z niebezpieczeństwami wspinaczki mają różne znaczenie w zależności od uprawianego rodzaju działalności wspinaczkowej. I tak wspinanie na tzw. sztucznej ścianie jest obarczone w zasadzie wyłącznie czynnikami niebezpieczeństw subiektywnych, zaś np. wspinaczka uprawiana w górach obarczona jest znacznymi niebezpieczeństwami obiektywnymi. |